SQL mi NoSQL mu? Projeniz için veritabanı seçimi
İlişkisel (SQL) veritabanları veriyi tablolarda tutar, ilişkileri zorunlu kılar ve ACID garantileriyle tutarlılığı korur; fatura, stok, personel, sipariş gibi işletme verisi için doğal tercihtir. NoSQL, belge, anahtar-değer ya da grafik biçiminde esnek şemalar sunar; çok büyük ölçek, değişken yapı ya da özel erişim desenleri olduğunda avantaj sağlar. KOBİ projelerinin büyük çoğunluğunda PostgreSQL gibi ilişkisel bir veritabanı hem yeterli hem de bakımı kolaydır.
- Para ve stok varsa tutarlılık şart
- PostgreSQL bugün JSON da saklayabiliyor
- NoSQL ölçek için değil, erişim deseni için seçilir
- Yanlış seçim, yazılımdan çok veriyi taşımak pahalıdır
İlişkisel veritabanı ne yapar?
İlişkisel veritabanı, veriyi satır ve sütunlardan oluşan tablolarda tutar ve tablolar arasındaki ilişkileri kurallarla korur. Bir siparişin mutlaka bir müşterisi olması, bir stok hareketinin bir ürüne bağlı olması gibi kurallar veritabanı düzeyinde zorlanır. Bu sistemler ACID garantileri verir: bir işlem ya tamamen olur ya hiç olmaz, veri tutarlı kalır.
Uygulamada bu şu demektir: stoktan düşme ve fatura kesme aynı işlemin parçasıysa, elektrik kesilse bile yarım kalmış bir kayıt oluşmaz.
NoSQL ne zaman gerekir?
NoSQL tek bir şey değildir; belge (MongoDB gibi), anahtar-değer (Redis gibi), sütun ailesi ve grafik veritabanlarını kapsayan bir şemsiyedir. Avantajları esnek şema ve belirli erişim desenlerinde yüksek hız, yatay ölçeklenebilirliktir. Dağıtık sistemlerde tutarlılık ve erişilebilirlik arasındaki ödünleşimi anlatan CAP teoremi bu tercihlerin arka planındadır.
NoSQL'in iyi bir cevap olduğu durumlar: oturum ve önbellek verisi, çok yüksek hacimli olay kayıtları, yapısı sürekli değişen içerik, arama ve öneri altyapıları.
Karar tablosu
| Durum | Öneri |
|---|---|
| Fatura, stok, bordro, sipariş | İlişkisel (PostgreSQL, MySQL) |
| Oturum, önbellek, sayaç | Anahtar-değer (Redis) |
| Şeması sürekli değişen içerik | Belge veritabanı ya da PostgreSQL JSONB |
| Çok büyük olay akışı, log | Sütun ailesi / zaman serisi |
"Ya ikisi birden?" — çoğu zaman doğru cevap
Modern ilişkisel veritabanları esnek veriyi de saklayabiliyor: PostgreSQL'in JSONB tipi, şeması belirsiz alanları tablo içinde tutmaya ve sorgulamaya izin verir. Bu sayede çoğu proje tek veritabanıyla yürür; önbellek için Redis eklenir ve konu kapanır. İki ayrı veritabanını senkron tutmak, çözdüğünden fazla sorun çıkarır.
Seçerken sorulacak sorular
- Veri arasında zorunlu ilişkiler var mı? (Varsa ilişkisel.)
- Para, stok ya da yasal kayıt tutuluyor mu? (Tutuluyorsa ACID şart.)
- Bir yıl sonraki tahmini kayıt sayısı ne? (Milyon mertebesi ilişkisel için sorun değildir.)
- Ekip hangi sistemi gerçekten biliyor? (Bilinmeyen teknoloji, gece yarısı sorun çıkarır.)
- Yedekleme ve geri dönüş nasıl test edilecek?
Veritabanı seçimi bir moda tercihi değildir: veriyi taşımak, yazılımı yeniden yazmaktan pahalıdır.
Kaynaklar
- Vikipedi, İlişkisel veri tabanı
- PostgreSQL, JSON türleri
- Wikipedia, CAP theorem
Sık sorulan sorular
Excel yerine veritabanı ne zaman gerekir?
Aynı dosyayı birden fazla kişi değiştirmeye başladığında ve geçmişin kim tarafından değiştirildiğini bilmek gerektiğinde.
PostgreSQL mi MySQL mi?
İkisi de olgun. PostgreSQL karmaşık sorgular ve JSON desteğiyle öne çıkar; MySQL yaygın barındırma desteğiyle.
NoSQL daha mı hızlı?
Belirli erişim desenlerinde evet. Genel amaçlı iş sorgularında ilişkisel veritabanı çoğu zaman daha iyi sonuç verir.
Veri büyüyünce ne olur?
Önce indeks ve sorgu iyileştirmesi yapılır; çoğu KOBİ bu adımı geçtikten sonra ölçek sorunuyla karşılaşmaz.
